جاگیر (یا جایگیر)
جاگیر (یا جایگیر)
جاگیر (یا جایگیر) ، زمینی که در دوران حکومت مسلمانان در هند، از جانب سلطان به حاکمانِ ایالتها، والیانِ شهرها و روستاها، امرا و فرماندهان نظامی ، رؤسای محلی و سایر کارگزاران حکومتی واگذار می شد تا به جای حقوق و مستمری خویش ، از عواید آن بهره مند گردند. این واژه از
دو کلمة فارسی «جا» و «گیر»، به معنای گیرندة جا و مکان ، ترکیب شده است لیکن در همة منابع فارسیِ نگاشته شده
در هندِ دورة اسلامی ، به معنای زمین و محلِ واگذار شده به
افراد و معادل اِقطاع عربی است . در منابع مذکور، جمع
این کلمه به صورت «جاگیرات » و فردی که جاگیر به وی واگذار شده با عنوان «جاگیردار» (جمع آن : جاگیرداران ) به وفور
به کار رفته است .
برخی بدون اشاره به اصل کلمه و چگونگی اشتقاق آن ، جاگیر را غیرفارسی دانسته اند ( رجوع کنید به بهار، ذیل «جالگیر و جایگیر»؛ غیاث الدین رامپوری ، ذیل واژه )، لیکن هیچ دلیلی برای پذیرش این سخن در دست نیست و به نظر می رسد واژة جاگیر از زبان فارسی به دیگر زبانهای رایج در شبه قارة هند، از قبیل هندی ، اردو، مراتی و کَرْناتَکی ، راه یافته باشد ( رجوع کنید بهدهلوی ؛ شهریار نقوی ، ذیل واژه ؛ ویلسون ، ص 224).